In Nivelles ofte Nijvel kregen we een geleid
bezoek (klik) in de parel van deze stad: de reusachtige voormalige abdijkerk
Sainte-Gertrude en haar archeologische crypte. Dit belangrijk romaans monument net over de grens van Waals Brabant is een ommetje waard.
In 2010 is, voorafgaand aan de heraanleg van de omgeving van de collegiale, een grootschalig archeologisch bodemonderzoek van de omliggend plein afgesloten.
Als grootste romaanse kerk van België met een dito romaanse crypte is ze de enige overblijvende van de drie kerken gesticht in Ottoons-romaanse (ofte Maas- en Rijnlandse) stijl gekenmerkt door een oost- én westkoor, en een 'keizertribune'.
De collegiale heeft net als het centrum van Nijvel sterk te lijden gehad van oorlogsschade na bombardementen tijdens de Tweede Wereldoorlog en is nadien 'archeologisch' gerestaureerd en gereconstrueerd. Daarbij is voor de oorspronkelijke architectuur is gekozen, met weglating van alle gotische, latere verbouwingen en toevoegingen.
Archeologisch onderzoek bracht aan het licht dat sinds de 7de eeuw Merovingische en Karolingische gebedshuizen aan de huidige kerk voorafgingen.
